مدیریت وزن و معکوس شدن دیابت نوع 2

 بر اساس یک مطالعه‌ی بالینی تصادفی، یک برنامه‌ی مدیریت وزن سختگیرانه توانست تقریباً نیمی از بزرگسالان مبتلا به دیابت نوع 2 را که حداکثر 6 سال به این بیماری مبتلا بودند، از این بیماری نجات دهد، این افراد توانستند برای مدت یکسال از مصرف داروهای کاهنده‌ی قندخون بی نیاز شوند. نتایج این تحقیق در مجله‌ی The Lancet منتشر شد. این مطالعه نشان داد پس از گذشت یک سال، از وزن این افراد بطور متوسط 10 کیلوگرم کاسته شد. این یافته‌ها از استفاده ی گسترده‌ از این نوع از مداخلات در مراقبت‌های روتین دیابت نوع 2 حمایت می‌کند.

پرفسور Leanیکی از رهبران این مطالعه از دانشگاه گلاسکو می‌گوید: یافته‌های ما نشان می‌دهد که حتی اگر شما به مدت 6 سال به دیابت مبتلا باشید، امکان معکوس نمودن این بیماری وجود دارد. در مقایسه با سایر روش‌ها، ما بر حفظ وزن کاسته شده از طریق ورزش و تغذیه در دراز مدت و انعطاف‌پذیری در روش‌‌ها برای بهینه سازی نتایج فردی تاکید می‌کنیم.

به گفته‌ی پرفسور Taylor از دانشگاه نیوکاسل و یکی دیگر از رهبران این تحقیق: هم اکنون تعداد افراد مبتلا به دیابت نوع 2 در سراسر جهان نسبت به 35 سال گذشته 4 برابر افزایش یافته است و انتظار می‌رود تا سال 2040 به 642 میلیون نفر برسد. این افزایش با افزایش چاقی و تجمع چربی در ناحیه‌ی شکمی ارتباط دارد. در دستورالعمل ‌های مدیریتی، به جای درک ریشه‌ی افزایش آمار دیابت، بر کاهش میزان قندخون درافراد مبتلا به دیابت نوع 2 از طریق داروها تاکید شده است، البته به رژیم غذایی و شیوه‌ی زندگی نیز اشاره می‌‌شود اما در مورد کاهش کالری به ندرت بحث شده است.

 او افزود: تفاوت عمده‌ی مطالعه‌ی ما با سایر مطالعات این است که ما به افراد یک دوره‌ی کاهش وزن از طریق کاهش شدید کالری بدون افزایش فعالیت بدنی را توصیه کردیم اما در طول دوره‌ی پیگیری بر افزایش فعالیت روزانه تاکید نمودیم.

جراحی Bariatric می‌تواند بهبود دیابت را در سه چهارم افراد سبب شود اما این روش پر هزینه و پرخطر است و تنها به گروه کوچکی از بیماران که نمایه‌ی توده‌ی بدنی آنها بسیار بالا باشد، توصیه می‌شود.

 تحقیقات قبلی همین گروه از محققان فرضیه‌ی چرخه‌ی دوقلو را تایید کرد، این فرضیه می‌گوید: دیابت نوع 2 به دلیل تجمع بیش از حد چربی در کبد و پانکراس ایجاد می‌شود، بنابراین می‌توان مقدار قند خون این افراد را از طریق رعایت یک رژیم بسیار کم کالری به حالت طبیعی باز گرداند. اما آیا این مدیریت وزن شدید قابل انجام است و می‌تواندسبب معکوس شدن دیابت نوع 2 در مراقبت‌های روتین اولیه شود، که البته تاکنون در مورد این موضوع تحقیقی انجام نشده بود.

در مطالعه ی DiRECT[1] بزرگسالان 25 تا 65 سال که در طی 6 سال گذشته بیماری دیابت نوع 2 در آنها تشخیص داده شده بود، از 49 درمانگاه مراقبتهای اولیه در اسکاتلند و منطقه Tyneside در انگلیس از ژولای 2014 تا اوت 2016 شرکت کردند. این افراد بصورت تصادفی در برنامه‌ی کنترل اضافه وزن تحت نظر متخصصان تغذیه یا پرستاران (149 نفر) یا در گروه مراقبتهای استاندارد مطابق با دستورالعمل‌های فعلی(گروه کنترل، 149 نفر) شرکت کردند.

 برنامه‌ی مدیریت وزن با یک مرحله‌ی جایگزینی رژیم غذایی که شامل رژیم غذایی low calorie formula بود، آغاز شد. این رژیم به مدت 3 تا 5 ماه ادامه یافت و حاوی 825 تا 853 کالری در روز بود. بدنبال آن محدودیت غذایی پایان یافته و فرد مجدداً مجاز به مصرف غذا می‌‌شد(2 تا 8 هفته). در طول این برنامه‌، حمایت از افراد شرکت کننده برای حفظ وزن کاهش یافته از طریق درمانهای رفتار شناختی همراه با  استراتژیهایی برای افزایش فعالیت بدنی انجام گردید. مصرف داروهای ضد دیابت و پایین آورنده‌ی فشارخون در ابتدای برنامه متوقف گردید.

 نتیجه‌ی اولیه‌ی کاهش 15 کیلوگرم با بیشتر از وزن بدن (کافی برای بهبود دیابت در اکثر موارد) و معکوس شدن دیابت تعیین گردید. بهبودی از دیابت بنا به تعریف رسیدن مقدار HbA1c به کمتر از 6.5  درصد در ماه دوازدهم از این برنامه و بی‌نیاز شدن از مصرف تمام داروها بود.

این برنامه‌ی کاهش وزن برای اکثر افراد شرکت کننده قابل قبول بود اما 21 درصد این افراد از مطالعه به طور عمده به دلایل اجتماعی (بارداری، تغییر یا از دست دادن کار یا  تغییر خانه) انصراف دادند. 128 نفر(86 درصد) در گروه مدیریت وزن و 147 نفر(99 درصد) در گروه کنترل در طول 12 ماه برنامه‌ی ارزیابی شرکت کردند. در کسانیکه میزان کاهش وزن یا سطح  HbA1c آنها به هدف تعیین شده نرسیده بود، دیابت بهبود نیافت، تقریباً یک چهارم از افراد گروه مدیریت وزن(36 نفر) موفق شدند 15 کیلوگرم یا بیشتر از وزن خود بکاهند در حالیکه هیچ یک از افراد گروه کنترل موفق به این مقدار کاهش وزن نشدند.

علاوه بر این نیمی از افراد گروه مدیریت وزن(68 نفر) موفق شدند پس از یکسال از مصرف داروهای دیابت بی نیاز شوند و بیماری آنها معکوس شد در حالیکه در گروه کنترل 6 نفر یعنی 4 در صد به این موفقیت رسیدند.

 بطور متوسط شرکت کنندگان در گروه مدیریت وزن توانستند 10 کیکوگرم از وزن بدن خود را از دست بدهند، درحالیکه در گروه کنترل این کاهش وزن تنها یک کیلوگرم بود.

مهمتر از همه اینکه، این نتایج نشان داد که معکوس شدن دیابت نوع 2 شدیداً با میزان کاهش وزن در ارتباط است و در 9 نفر از هر ده فردی که 15 کیکوگرم یا بیشتر از وزنشان کاسته شده بود و در سه چهارم از افرادی که از وزن آنها 10 کیلوگرم یا بیشتر کاسته شده بود (47 نفر از 64 نفر)، اتفاق افتاد.

محققان همچنان خاطر نشان کردند که متوسط غلظت تری‌گلیسرید (چربی خون) در گروه مدیریت وزن بهبود یافته بود. همچنین تقریباً نیمی از افراد این گروه از مصرف داروهای کاهنده‌ی فشارخون بی نیاز شدند. علاوه بر این، بهبود قابل توجهی در کیفیت زندگی گروه مدیریت وزن پس از یکسال گزارش شد، در حالیکه بهبود اندکی در کیفیت زندگی گروه کنترل مشاهده گردید.

بطورکلی تنها یک نفر به عوارض جدی احتمالاً مربوط به درمان(کولیک صفراوی و درد شکمی) مبتلا شد اما از مطالعه خارج نشد. برخی از افراد عوارضی مانند یبوست، سردرد و سرگیجه را تجربه کردند.

 محققان یادآوری کردند که اکثریت شرکت کنندگان سفید پوست و بریتانیایی بودند، این بدان معناست که ممکن است نتوان این یافته‌ها را به سایر گروه‌های قومی و نژادی مانند افرادی با نژاد آسیای جنوبی که درمعرض خطر دیابت به دلیل اضافه وزن هستند، تعمیم داد.

 به گفته‌ی پرفسور Taylor، یافته‌های ما نشان می‌دهد که کاهش بسیار شدید وزن که در جراحی bariatric اتفاق افتد، الزاما برای معکوس نمودن فرایندهای علّی دیابت نوع 2 ضروری نیست زیرا این برنامه‌ی کاهش وزن که امکان انجام آن برای بسیاری از افراد وجود دارد، می‌تواند به معکوس شدن دیابت نوع 2 بیانجامد. چالش اصلی بازگشت افراد به وزن قبلی پس از پایان دوره‌ی مدیریت سختگیرانه‌ی وزن است. ما دوره‌ی فالوآپ مطالعه‌ی DiRECT   را برای مدت 4 سال ادامه خواهیم داد تا تأثیر کاهش وزن و بهبودی از دیابت را در دراز مدت ارزیابی کنیم.

 پرفسور Uusitupa از دانشگاه  فنلاند شرقی در مورد این یافته‌ها و تغییرروشهای درمان دیابت نوع 2 می‌گوید: نتایج این مطاله و مطالعات دیگر در مورد پیشگیری از دیابت و برخی مداخلات کوچکتر در این زمینه نشان می‌دهد که کاهش وزن باید اولین هدف در درمان دیابت نوع 2 باشد. مطالعه‌ی DiRECT نشان داد که بهترین زمان برای شروع کاهش وزن، زمان تشخیص دیابت نوع 2 است در این زمان تغییرات شیوه‌ی زندگی و کاهش وزن موثرتر است زیرا انگیزه‌ی بیمار در این زمان بسیار بالا می‌باشد و می‌تواند توسط ارائه دهندگان مراقبتهای بهداشتی افزایش یافته و جهت دار شود. با این حال پیشگیری از ابتلا به این بیماری به عنوان هدف اصلی نیاز به استراتژی‌های جمعیتی و فردی از جمله افزایش مالیات بر مواد غذایی ناسالم برای مقابله با بیماریها همه‌گیر چاقی و دیابت نوع 2 دارد.

منبع‌ و سایت خبر:

The Lancet, December 2017 DOI: 10.1016/S0140-6736(17)33102-1

www.sciencedaily.com/releases/2017/12/171205091651.htm